Badania prowadzone przez psychologów amerykańskich

Problematyka pracy pielęgniarki » Badania prowadzone przez psychologów amerykańskich

Badania prowadzone przez psychologów amerykańskich, a szczególnie przez Kurta Lewina, nad skutecznością uczenia się przy stosowaniu wymienionych metod wykazują wyższość metod dyskusji nad innymi*. Eksperymenty były prowadzone z matkami mającymi małe dzieci. Podzielono je na trzy grupy. Jednej grupie podano w formie wykładu, żeby dzieciom podawać mniej mięsa, a więcej mleka, zaś niemowlętom dawać soki i tran, uzasadniając potrzebę takiego postępowania. Osobom z drugiej grupy te same wiadomości podawano indywidualnie, ucząc każdą z matek, jak powinna postępować przy żywieniu dzieci. Osoby z grupy trzeciej uczestniczyły w dyskusji, w której matki wypowiadały swoje zdanie na temat podawania dzieciom mięsa i mleka, a niemowlętom soku i tranu. Po tym eksperymencie zebrano informacje, jak matki z poszczególnych grup wdrożyły praktycznie otrzymane informacje. Okazało się, że z tych osób, które słuchały wykładu, tylko 3% zastosowało podawane wiadomości w działaniu praktycznym, a 32% spośród osób uczestniczących w dyskusji. Osoby pouczane indywidualnie stosowały podane wiadomości w większym procencie niż osoby z wykładu, ale nie tak dużym jak osoby dyskutujące.

W innym eksperymencie stosowano w dwóch grupach podawanie wiadomości w formie wykładu i dyskusji. I znów okazało się, że grupowe dyskusje wpłynęły skuteczniej na zmianę postępowania matek w kierunku zalecanym. Stwierdzenie, że dyskusje grupowe okazały się skuteczniejsze dla zmiany postępowania niż pouczenia indywidualne, było nieco zaskakujące. Osoby podające pewne informacje odbiorcy uważają, że ucząc każdą osobę indywidualnie, osiągnie się najlepszy efekt końcowy w jej zachowaniu się. Tymczasem okazuje się, że warunki grupowe działają silniej na zmianę zachowania niż warunki wykładu i nauczanie indywidualne. Wydaje się, że dużą rolę grupa odgrywa w podjęciu decyzji przez każdą z osób. Każdy dyskutujący ma całkowitą swobodę w podjęciu decyzji co do zmiany swojego zachowania. W wykładzie i nauczaniu indywidualnym decyzje o zmianie zachowania podejmuje nauczający. On coś poleca, uzasadniając konieczność stosowania tego, czegoś zabrania, coś ogranicza. Odbiorca-uczeń jest bierny, ponieważ za niego zadecydowano i rozstrzygnięto. Poza tym wykład tłumi spontaniczność działania, wzmaga konflikty i ogranicza inicjatywę, czego nie robi dyskusja. Przekazując jakiekolwiek wiadomości należy mieć na uwadze, że każda osoba, której je przekazujemy, samodzielnie decyduje o tym, czy zastosować się do nich, czy nie, czy je przyjąć, czy odrzucić. Inaczej sprawa wygląda, gdy te same wiadomości podaje grupa, a nie nauczyciel, gdy można do nich zgłosić własne zastrzeżenia i posłuchać, co o nich myślą inni. Poza tym mechanizm oddziaływania grupy jest zupełnie inny niż oddziaływanie indywidualne. Nikt nie chce być inny niż członkowie grupy, dlatego przyjmuje takie formy zachowania, jakie ustali grupa. Jeśli grupa w dyskusji ustaliła, że niemowlętom należy podawać soki i tran, to dlaczego mam postępować inaczej, niż zadecydowała o tym grupa, moja decyzja będzie zgodna z decyzją grupy.

Z przeprowadzonych eksperymentów wynika, że najgorsze rezultaty zmiany zachowania daje wykład. Jest to najgorsza metoda podawania wiadomości, bo mało skuteczna. Można przez wymagania zmusić kogoś do opanowania wiadomości, ale już nie można go zmusić do zmiany w postępowaniu. Dlatego coraz więcej osób nauczających odchodzi od wykładu i pogadanki, wprowadzając konwersatoria dające większą swobodę uczenia się w wypowiadaniu i większą samodzielność w podejmowaniu decyzji. Konwersatoria połączone są z dyskusją, w czasie której uczestnicy mogą porównać swój punkt widzenia z innymi, ustalić słuszność poglądów innych, zebrać argumenty do uzasadnienia własnego zdania.

W szerzeniu oświaty zdrowotnej należałoby dobierać najbardziej skuteczne środki przekazywania wiadomości, bo stosowanie jakiegokolwiek może dać takie efekty, że nakład pracy będzie duży, a efekty niewielkie albo zupełnie minimalne. Poza odpowiednim doborem metody nauczania należy wykorzystać wszystkie możliwości oddziaływania na sferę intelektualną i emocjonalną odbiorcy. Oddziaływanie tylko na sferę umysłową może bardzo sformalizować przekazywanie wiadomości, czego można uniknąć, jeśli odbiorca przeżywa to, co mu zostało podane.