Podjęcie decyzji

Problematyka pracy pielęgniarki » Podjęcie decyzji

Podjęcie decyzji jest czynnością złożoną. Poprzedza je rozpatrywanie różnych możliwości i analizowanie, która z alternatyw daje większą pewność osiągnięcia celu i pociąga za sobą mniej konsekwencji przykrych. Łatwiej podjąć decyzję, w przypadkach gdy jesteśmy w zupełności pewni efektów. Częściej jednak jesteśmy w sytuacjach niepewnych, gdzie uwarunkowania wyniku są bardzo liczne i trudne w pełni do przewidzenia. Na przykład decyzja o wyrażeniu zgody na zabieg operacyjny. Nigdy nie można być w zupełności pewnym, nawet przy błahym stosunkowo zabiegu, jakie mogą wystąpić następstwa, bo przecież los chorego będzie zależał od sił odpornościowych przejawianych przez organizm w okresie zabiegu i po nim - od wrażliwości na leki, od stanu psychicznego, nastawienia pacjenta (chęci do życia, powrotu do zdrowia), od umiejętności grona operującego, przestrzegania aseptyki, od narażenia pacjenta na nagle oziębienie itd.

Ponieważ wiedza człowieka jest jednym z trzech komponentów postawy, nic można ograniczać się tylko do samego przekazu informacji apelując do rozumu, ale trzeba również działać na sferę emocjonalną. Stany emocjonalne odgrywają wielką rolę w kształtowaniu postaw. Stają się niejednokrotnie głównym motorem powodującym zmianę postępowania. Ogólnie można wyróżnić uczucia pozytywne w stosunku do przedmiotu czy zagadnienia lub negatywne. Uczucia pozytywne zadowolenie, radość, przyjemność, skłaniają człowieka da „zbliżania się" ku obiektowi, a uczucia negatywne: niechęć, gniew, nieufność, lęk - powodują unikanie obiektu. Na przy- kład jeśli ktoś chory na wątrobę zbagatelizował wskazówki dietetyczne i zjadł śledzia lub bigos, bo te potrawy bardzo lubi, i dostał silnego ataku kolki wątrobowej, to na ogół w przyszłości już nie będzie tak skłonny ulegać zachciankom, bojąc się nowego ataku. Widzimy więc, że stan lękowy może warunkować działanie.

Nietrudno znaleźć przykłady w życiu takich rodziców, którzy z całym samozaparciem potrafią podejmować ogromne wysiłki, aby tylko swemu kochanemu, ale choremu dziecku umożliwić powrót do zdrowia. Strach przed cierpieniem, chorobą, wypadkiem są bardzo silnymi bodźcami. Nie należy ich nadużywać, ale trzeba wykorzystywać w oddziaływaniach na ludzi. Trzecim elementem, na który trzeba zadziałać, jest kształtowanie trwałych i poprawnych schematów postępowania, zwanych nawykami. Największą trwałość przejawiają te schematy, które najdawniej powstały, a więc w dzieciństwie. Najłatwiej je wyrobić wtedy, gdy dziecko jest maleńkie (okres niemowlęcia i małego dziecka). Aby osiągnąć trwałe działanie, nawykowe, trzeba stawiać dziecku jednakowe wymagania i konsekwentnie je egzekwować zarówno w domu, jak i poza nim. Tak powinni postępować rodzice, osoby pracujące, w żłobku, przedszkolu, szkołach, internatach, domach dziecka. Do nich bowiem należy stwarzanie warunków sprzyjających poprawnym zachowaniom w zakresie przestrzegania higieny.

Nawet najbardziej cenne zalecenia ustne nie zostaną przyswojone i wdrożone do działania, jeśli nie zapewni się niezbędnych warunków umożliwiających poprawne postępowanie. Na przykład dzieci nie przyzwyczają się do mycia rąk po wyjściu z WC, jeśli nie zadba się, aby była woda, mydło) ręcznik. Chcąc ukształtować nawyki, trzeba wdrażać do działania i ćwiczyć. Gdy wytworzy się już nawyk - działanie zautomatyzuje się i zostanie włączone do trwałych reakcji dziecka. Ktoś, kto przez wiele lat zachowuje w czynnościach higienicznych stałą kolejność: mycie zębów, rozbieranie, mycie ciała, ubieranie się, ten bez zastanawiania się automatycznie je wykonuje.

Celem oddziaływań pielęgniarek środowiskowych powinno być również doprowadzenie do ukształtowania u podopiecznych trwałych, poprawnych nawyków z zakresu higieny życia. Bardzo pomocnym narzędziem wzmacniającym motywacje odbiorcy informacji do zaleconych czynności jest stosowanie wzmocnień. Wzmocnieniem może być wyrażenie aprobaty, pochwała, zrobienie przyjemności, udzielenie nagrody czy wyróżnienia. Wymienione tu formy wzmocnień zalicza się do pozytywnych, gdyż wywołują powstanie przyjemnych stanów. Stwierdzono, że człowiek bardziej skłonny jest podejmować działania przynoszące mu zadowolenie, aprobatę społeczną czy inną formę nagrody, dlatego warto je wykorzystać w działaniu. Zachowania można warunkować również przez kary, których celem jest, według pewnych założeń, powstrzymywanie jednostki od zachowań niewłaściwych. Przykre przeżycia wiążące się z nie aprobowanym postępowaniem mają zniechęcić do niego. Karami będą: wyrażenie niezadowolenia, zawstydzenie, upomnienia, nagana, pozbawienie przyjemności w różnej postaci.