RODZINA I JEJ ZNACZENIE SPOŁECZNE

Problematyka pracy pielęgniarki » RODZINA I JEJ ZNACZENIE SPOŁECZNE

Zmiany, jakie nastąpiły w świecie, nie ominęły również rodziny, która zmienia swoje cechy wraz ze zmianami następującymi w otaczającej rzeczywistości społecznej. Narodziny nowego ustroju społecznego, jakim jest socjalizm, wpłynęły w sposób decydujący na przemiany w rodzinie, określając jednocześnie jej rolę w społeczeństwie nowego typu. Społeczeństwo żyjące w ustroju socjalistycznym podlega nie tylko przemianom ideologiczno-politycznym, ale również ekonomicznym. Rozwijający się w naszym kraju proces industrializacji powoduje specjalizację pracy według współczesnych wymagań, zmienia struktury społeczno-zawodowe, wpływa na zmianę proporcji zatrudnionych płci zarówno w przemyśle, jak i w rolnictwie. Rozwijający się przemysł powoduje duże zapotrzebowanie na pracowników, zwiększa migrację osób ze wsi do miasta w poszukiwaniu pracy. Wpływa to również na zwiększenie aktywności kobiet w poszukiwaniu pracy zawodowej, co pociąga za sobą intensyfikację życia pozarodzinnego i wywołuje specyficzne przemiany polskiej rodziny. Mimo tych przemian rodzina pozostaje w dużej mierze grupą zachowawczą, nie zawsze nadążającą za społecznie akceptowanymi ideałami. Powoduje to, że - jako środowisko wychowujące - przestrzega tradycyjnych sposobów wychowania, a nowe wzorce przyjmuje rozważnie, po sprawdzeniu ich skuteczności. Zapobiega to akceptacji tych wzorców, które mają wartości nietrwałe lub zgoła złudne. Dzięki temu rodzina staje się, jeżeli chodzi o proces wychowania, ogniwem selekcjonującym zmiany - odrzuca przypadkowe od trwałych, bezwartościowe od wartościowych, wprowadzając do swego życia i działania już sprawdzone. Prawdopodobnie w ten sposób utrwala się ciągłość rozwoju kultury rodziny, nie narażając jej na wstrząsy, kryzysy i konflikty, których nie byłaby w stanie opanować.

Rodzina dzięki swojej trwałości staje się niezastąpioną instytucją w wychowaniu i rozwoju młodego pokolenia. Cały okres wczesnego dzieciństwa dziecko spędza w rodzinie, podlega jej wpływom, przejmuje jej obyczaje i normy społecznego współżycia, poddaje się zaleceniom. W późniejszym okresie rozwoju dziecka sojusznikiem w wychowawczym działaniu rodziny staje się przedszkole, potem szkoła, wreszcie rówieśnicy i organizacje młodzieżowe, co nie znaczy, że w pewnych sferach wychowania i rozwoju rodzina utraciła swój wpływ. Rodzina w każdym okresie rozwoju dziecka jest niezbędna jako środowisko wychowawcze. Podstawową dziedziną, w której rodzina będzie zawsze odgrywała zasadniczą rolę, jest wychowanie moralne dzieci. Zarówno dzieci, jak i młodzież stąd właśnie wynoszą poczucie dobra i zła, krzywdy, kary i nagrody. Obserwując zachowanie rodziców zaczynają naśladować ich postępowanie, oceny, sposób wartościowania. Tu zdobywają system wartości, światopogląd i postawy moralne. Później można je tylko modyfikować, jeśli stwierdzi się, że są błędne. Rodzina tworzy swoisty klimat moralny, który udziela się młodemu pokoleniu. Poza wychowaniem rodzice wykazują dużo dbałości o zdrowie dzieci, ich wykształcenie i przyszły zawód, o to, aby się dziecko dobrze rozwijało fizycznie i miało zaspokojone podstawowe potrzeby.

Państwo polskie wykazuje wiele troski o rodzinę. Podstawy prawne zabezpieczające rodzinę pod względem ekonomicznym i socjalnym zawarte zostały w Kodeksie Rodzinnym. Podstawy prawne obowiązujące w Polsce zapewniają prawa małżonkom oraz dzieciom i określają rodzinę polską jako instytucję, w której małżonkowie są współpartnerami o równych prawach i obowiązkach. Rodzina socjalistyczna jest komórką o egalitarnym układzie stosunków między małżonkami. Głównymi przesłankami zakładania rodziny są: miłość, szacunek i wzajemna akceptacja. Materialne podłoże zakładania rodziny przestało być czynnikiem wiążącym, a podstawą stała się więź emocjonalna małżonków. Jeśli ona wygasa, rodzina się rozpada. O zawarciu małżeństwa decyduje w sposób dominujący uczucie małżonków do siebie, wzajemna życzliwość i akceptacja zachowań.

Socjalistyczna przebudowa życia społecznego otwiera przed rodziną nowe perspektywy rozwoju. Podstawą jej istnienia staje się praca zawodowa i zarobkowa zarówno męża, jak i żony, których łączą wspólne cele, jak wychowanie dzieci, zapewnienie im egzystencji i perspektyw samodzielnego życia. Rodzina współczesna mniej jest związana z takimi zbiorowościami, jak rody czy plemiona. Jest to rodzina najczęściej dwu- pokoleniowa - rodziców i dzieci. Przestaje w pewnych zakresach mieć wyłączność wpływu na wychowanie dzieci nie tylko dlatego, że rozbudowane zostały takie instytucje, jak żłobki, przedszkola i szkoły, ale że działają również organizacje młodzieży, organizowanie wczasów, kolonii i innych form rekreacji. Działa na dziecko także ogólnie dostępne radio i telewizja, kino, prasa, książka. Te formy odbierają rodzinie monopol na wychowanie, ale nie umniejszają jej roli jako instytucji wychowawczej.

Państwo polskie, w odpowiednich przepisach prawnych, zabezpiecza również interesy dziecka w rodzinie, zapewniając mu pełny rozwój i chroniąc przed niewłaściwym postępowaniem rodziców. Na rodziców nakłada się wiele obowiązków z zakresu opieki i wychowania. Obok wychowania indywidualnego rodzina ma obowiązek również wychowywać dziecko społecznie, a więc przygotować do działań na rzecz drugiego człowieka, bez czego nie może być pełnego wychowania. W rodzinie tworzy się ideał człowieka socjalizmu, który akceptuje zasady nowego ustroju, potrafi podejmować liczne role społeczne i umie walczyć nie tylko o szczęście osobiste, ale również o szczęście innych ludzi.